नवी दिल्ली | महासंवाद
इस्रायलसोबत भारताचे सामरिक आणि संरक्षणविषयक संबंध कायम ठेवण्याचे समर्थन करतानाच गाझामधील इस्रायलच्या लष्करी कारवाईवर भारताने आपली भूमिका स्पष्टपणे मांडली पाहिजे, असे मत लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी व्यक्त केले आहे. अमेरिकेतील शिकागो विद्यापीठात राजकीय शास्त्रज्ञ प्राध्यापक रॉबर्ट पेप यांच्याशी संवाद साधताना त्यांनी भारताच्या स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणाची भूमिका मांडली. त्यांच्या या वक्तव्यामुळे देशाच्या राजकीय वर्तुळात आणि सोशल मीडियावर चर्चा सुरू झाली आहे.
‘भारताचे परराष्ट्र धोरण भारतीय हितावर आधारित असावे’
राहुल गांधी यांनी स्पष्ट केले की, भारताचे परराष्ट्र धोरण हे कोणत्याही अन्य देशाच्या हितावर नव्हे, तर भारताच्या राष्ट्रीय हितावर आधारित असले पाहिजे. इस्रायलसोबत भारताचे चांगले संबंध आहेत आणि संरक्षण क्षेत्रात भारत इस्रायलकडून शस्त्रास्त्रांची खरेदीही करतो. देशाच्या सामरिक हितासाठी इस्रायलसोबत मजबूत संबंध ठेवण्यास आपला पाठिंबा असल्याचे त्यांनी सांगितले.
मात्र, इस्रायलसोबतचे संबंध चांगले आहेत म्हणून गाझामधील परिस्थितीवर भारताने मौन बाळगावे, असे होऊ शकत नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
७ ऑक्टोबरच्या हल्ल्यांचाही निषेध; गाझातील कारवाईवरही टीका
राहुल गांधी यांनी ७ ऑक्टोबर २०२३ रोजी इस्रायलवर झालेल्या हल्ल्यांचा आणि त्यामध्ये निष्पाप नागरिकांच्या झालेल्या हत्यांचा निषेध केला. त्याचवेळी गाझामध्ये इस्रायलने केलेल्या लष्करी कारवाईवरही त्यांनी आक्षेप नोंदवला.
‘एक चुकीची गोष्ट दुसऱ्या चुकीच्या गोष्टीचे समर्थन करू शकत नाही,’ अशी भूमिका त्यांनी मांडली. त्यामुळे इस्रायलसोबतचे सामरिक संबंध आणि गाझातील मानवतावादी परिस्थिती या दोन्ही बाबी भारताने स्वतंत्रपणे विचारात घ्याव्यात, असा संदेश त्यांच्या वक्तव्यातून देण्यात आला.
‘दीडशे कोटी लोकसंख्येच्या भारताने जागतिक व्यासपीठावर स्वतःची भूमिका मांडावी’
भारताची लोकसंख्या सुमारे दीडशे कोटी असून जागतिक राजकारणात देशाने अधिक सक्रिय भूमिका बजावली पाहिजे, असे राहुल गांधी म्हणाले.
इस्रायल, अमेरिका, रशिया किंवा चीन यापैकी कोणत्याही देशाच्या दबावाखाली भारताचे परराष्ट्र धोरण ठरता कामा नये. भारताने स्वतःच्या विचारांनुसार आणि राष्ट्रीय हितानुसार आंतरराष्ट्रीय विषयांवर भूमिका मांडली पाहिजे, असेही त्यांनी नमूद केले.
वक्तव्यावर संमिश्र प्रतिक्रिया; काँग्रेसच्या भूमिकेचीही चर्चा
राहुल गांधी यांच्या वक्तव्यावर सोशल मीडियावर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. काहींनी इस्रायलसोबतचे सामरिक संबंध आणि गाझातील नागरिकांच्या प्रश्नांबाबत स्वतंत्र भूमिका घेण्याच्या त्यांच्या भूमिकेचे समर्थन केले आहे. तर काहींनी गाझातील परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर इस्रायलसोबत संरक्षणविषयक सहकार्य कायम ठेवण्याच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
काँग्रेसमधील काही नेत्यांच्या इस्रायलविषयक भूमिकेशी राहुल गांधी यांचे हे वक्तव्य कसे जुळते, यावरही राजकीय चर्चेला सुरुवात झाली आहे.
भारताच्या परराष्ट्र धोरणावर पुन्हा चर्चा
इस्रायलसोबतचे संरक्षणविषयक संबंध, पॅलेस्टाईनमधील मानवतावादी परिस्थिती आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील भारताची भूमिका या तिन्ही मुद्द्यांवर राहुल गांधी यांनी आपले मत मांडले आहे.
भारताने जागतिक महासत्तांशी संबंध ठेवताना स्वतःचे राष्ट्रीय हित आणि स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण जपावे, हा त्यांच्या वक्तव्याचा प्रमुख सूर आहे. आता या भूमिकेवर सत्ताधारी पक्ष आणि विरोधकांकडून पुढे काय प्रतिक्रिया येतात, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.














Leave a Reply