पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजमध्ये अभिजात मराठीसाठी उत्कृष्टता केंद्र

पुणे | महासंवाद प्रतिनिधी

मराठी भाषेच्या प्राचीन साहित्याचा आणि भाषिक वारशाचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधकांसाठी महत्त्वाची बातमी आहे. केंद्र सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाने अभिजात मराठीसह पाच अभिजात भाषांसाठी स्वतंत्र उत्कृष्टता केंद्रे सुरू करण्यास मंजुरी दिली आहे. यातील अभिजात मराठीचे केंद्र पुण्यातील डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथे उभारले जाणार आहे.

कोणत्या भाषांसाठी केंद्रे?

शिक्षण मंत्रालयाने पाच भाषांसाठी पाच वेगवेगळ्या संस्थांची निवड केली आहे.

अभिजात आसामी भाषेसाठी आसाममधील तेजपूर विद्यापीठ, सोनितपूर, आसाम
अभिजात बंगाली साठी पश्चिम बंगालमधील विश्वभारती विद्यापीठ,बीरभूम, पश्चिम बंगाल
अभिजात मराठी साठी पुण्यातील डेक्कन कॉलेज, पुणे, महाराष्ट्
अभिजात पाली साठी सेंट्रल युनिव्हर्सिटी ऑफ ओडिशा, कोरापुट, ओडिशा तर
अभिजात प्राकृत साठी सेंट्रल युनिव्हर्सिटी ऑफ गुजरात, वडोदरा, गुजरात

येथे उत्कृष्टता केंद्र उभारले जाणार आहे.

मराठीसाठी केंद्र नेमके काय करणार?

अभिजात मराठीसाठी स्थापन होणाऱ्या केंद्रात मराठीच्या जुन्या भाषिक आणि साहित्यिक वारशावर संशोधन करण्याला महत्त्व दिले जाणार आहे.

जुने ग्रंथ, लिखित साहित्य आणि इतर भाषिक स्रोत शोधणे, त्यांचे दस्तऐवजीकरण करणे आणि त्यांचे डिजिटल स्वरूपात जतन करणे अशी कामे या उपक्रमातून पुढे येऊ शकतात.

यामुळे आज उपलब्ध असलेली जुनी साहित्यसंपदा भविष्यातील विद्यार्थी आणि संशोधकांसाठी अधिक सहज उपलब्ध होण्यास मदत होईल.

फक्त संशोधन नाही, तर वारसा जपण्यावरही भर

अभिजात भाषांचा अभ्यास केवळ विद्यापीठातील संशोधनापुरता मर्यादित न ठेवता या भाषांशी जोडलेला साहित्यिक आणि ज्ञानाचा वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवणे, हा या उपक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.

त्यासाठी उपलब्ध सामग्रीचे जतन आणि डिजिटायझेशन केले जाणार आहे. डिजिटल स्वरूपातील सामग्रीमुळे भविष्यात संशोधकांना जुने संदर्भ आणि साहित्य वापरणे अधिक सोपे होऊ शकते.

पुण्यासाठीही महत्त्वाची घोषणा

अभिजात मराठीसाठी डेक्कन कॉलेजची निवड होणे ही पुण्यासाठी महत्त्वाची बाब आहे. भाषाविज्ञान, पुरातत्त्व आणि प्राचीन भारतीय अभ्यासाच्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या या संस्थेला आता अभिजात मराठीच्या अभ्यासासाठीही विशेष जबाबदारी मिळणार आहे.

महाराष्ट्रासह आसाम, पश्चिम बंगाल, ओडिशा आणि गुजरात या पाच राज्यांमध्ये ही केंद्रे उभारली जाणार आहेत. त्यामुळे संबंधित भाषांमध्ये उच्च शिक्षण आणि संशोधनासाठी स्थानिक पातळीवर संस्थात्मक सुविधा वाढण्यास मदत होणार आहे.

अभिजात मराठीच्या अभ्यासाला नवी दिशा?

मराठीच्या प्राचीन साहित्याचा आणि भाषिक इतिहासाचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधकांसाठी या केंद्रामुळे एक स्वतंत्र संस्थात्मक व्यासपीठ तयार होणार आहे. जुने साहित्य जतन करणे, त्याचे डिजिटल रूपांतर करणे आणि त्यावर नव्याने संशोधनाला चालना देणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य भाग असेल.

शिक्षण मंत्रालयाने 3 ऑक्टोबर 2026 रोजी या पाच उत्कृष्टता केंद्रांना मंजुरी दिल्याची माहिती PIB मुंबईमार्फत प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.

स्रोत: भारत सरकार, शिक्षण मंत्रालय — PIB मुंबई, 3 ऑक्टोबर 2026.

Please follow and like us: